Αύξηση 3,6% στον δημόσιο δανεισμό βιβλίων καταγράφηκε το 2025, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΣΔΕΛ. Η μυθοπλασία ενηλίκων παραμένει στην πρώτη θέση, ενώ σημαντική είναι και η ζήτηση για παιδικά και εφηβικά βιβλία.
Νέα αύξηση στον δημόσιο δανεισμό βιβλίων καταγράφηκε το 2025, σύμφωνα με τα συγκεντρωτικά στοιχεία που παρουσίασε ο Οργανισμός Συλλογικής Διαχείρισης Έργων του Λόγου (ΟΣΔΕΛ), τα οποία προέκυψαν από την επεξεργασία των δεδομένων που απέστειλαν δημόσιες και δημοτικές βιβλιοθήκες από όλη την Ελλάδα.
Συνολικά καταγράφηκαν 876.885 δανεισμοί βιβλίων, έναντι 846.225 το 2024. Πρόκειται για αύξηση κατά 30.660 δανεισμούς ή 3,6% μέσα σε έναν χρόνο, επιβεβαιώνοντας τη συνεχιζόμενη σημασία των βιβλιοθηκών ως χώρων πρόσβασης των πολιτών στο βιβλίο, τη γνώση και τον πολιτισμό.
Ο ΟΣΔΕΛ επισημαίνει, ωστόσο, ότι ο αριθμός αφορά αποκλειστικά τις βιβλιοθήκες που απέστειλαν στοιχεία. Με βάση εκτίμηση αναγωγής, ο συνολικός αριθμός δανεισμών από δημόσιες και δημοτικές βιβλιοθήκες στην Ελλάδα, εξαιρουμένων των σχολικών και ακαδημαϊκών, προσεγγίζει τα 2 εκατομμύρια για το 2025.
Πόσες βιβλιοθήκες συμμετείχαν στην καταγραφή
Για τη συλλογή των στοιχείων, ο ΟΣΔΕΛ απευθύνθηκε σε 247 βιβλιοθήκες, μεταξύ των οποίων δημόσιες, δημοτικές, παιδικές και κοινοτικές.
Στην καταγραφή συμμετείχαν:
- η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος,
- 25 δημόσιες βιβλιοθήκες, με ποσοστό κάλυψης 55,56%,
- 54 δημοτικές βιβλιοθήκες, με ποσοστό κάλυψης 31,21%,
- 5 παιδικές δημόσιες ή δημοτικές βιβλιοθήκες, με ποσοστό κάλυψης 16,67%.
Η συμμετοχή παρουσίασε διαφοροποιήσεις ανά περιφέρεια. Σε περιοχές όπως η Δυτική και η Κεντρική Μακεδονία καταγράφηκαν υψηλότερα ποσοστά ανταπόκρισης, ενώ σε άλλες περιοχές η συμμετοχή ήταν χαμηλότερη.
Παράλληλα, αρκετές βιβλιοθήκες ανέφεραν ότι δεν διαθέτουν την απαραίτητη υποδομή για την εξαγωγή ή την αποστολή στοιχείων. Το γεγονός αυτό αναδεικνύει την ανάγκη για περαιτέρω ψηφιακή αναβάθμιση και πιο συστηματική καταγραφή του δημόσιου δανεισμού σε εθνικό επίπεδο.
Οι δημοτικές βιβλιοθήκες στην πρώτη γραμμή του δανεισμού
Από τους 876.885 καταγεγραμμένους δανεισμούς, οι 577.410 πραγματοποιήθηκαν σε δημοτικές βιβλιοθήκες, ποσοστό 65,85%.
Οι δημόσιες βιβλιοθήκες κατέγραψαν 299.475 δανεισμούς, που αντιστοιχούν στο 34,15% του συνόλου.
Τα στοιχεία καταδεικνύουν τη σημαντική συμβολή των δημοτικών βιβλιοθηκών στην πρόσβαση των πολιτών στο βιβλίο, παρά τις διαφοροποιήσεις που υπάρχουν μεταξύ των δήμων ως προς το μέγεθος, τις υποδομές και τους διαθέσιμους πόρους.
Η μυθοπλασία παραμένει η δημοφιλέστερη κατηγορία
Η μυθοπλασία ενηλίκων εξακολουθεί να αποτελεί την κατηγορία με τους περισσότερους δανεισμούς, συγκεντρώνοντας 389.638 δανεισμούς, δηλαδή το 44,5% του συνόλου.
Ακολουθούν:
- Μυθοπλασία παιδικών βιβλίων: 152.688 δανεισμοί (17,4%)
- Παιδικά εικονογραφημένα: 120.276 δανεισμοί (13,7%)
- Επιστημονικά βιβλία: 61.343 δανεισμοί (7%)
Οι τρεις πρώτες κατηγορίες συγκεντρώνουν περισσότερο από το 75% των συνολικών δανεισμών, με τη λογοτεχνία για ενήλικες και παιδιά να κυριαρχεί στις επιλογές του αναγνωστικού κοινού.
Ιδιαίτερα σημαντική παραμένει και η ζήτηση για παιδικά και εφηβικά βιβλία, στοιχείο που αναδεικνύει τον ρόλο των βιβλιοθηκών στην καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας από μικρή ηλικία.
Νέα βιβλία αλλά και διαχρονικοί τίτλοι στις επιλογές των αναγνωστών
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η ηλικία των βιβλίων που δανείζονται οι αναγνώστες.
Σύμφωνα με την ανάλυση του ΟΣΔΕΛ:
- 24,5% των δανεισμών αφορούσε βιβλία που εκδόθηκαν την τελευταία 5ετία,
- 24,5% αφορούσε βιβλία ηλικίας 6–10 ετών,
- 18% βιβλία ηλικίας 11–15 ετών,
- 13,2% βιβλία ηλικίας 16–20 ετών,
- 19,8% βιβλία που έχουν εκδοθεί πριν από περισσότερα από 20 χρόνια.
Τα δεδομένα δείχνουν ότι το αναγνωστικό ενδιαφέρον δεν περιορίζεται στις πρόσφατες κυκλοφορίες. Ένα σημαντικό ποσοστό δανεισμών αφορά παλαιότερα έργα, τα οποία εξακολουθούν να βρίσκονται στις επιλογές του κοινού.
Παράλληλα, ο ΟΣΔΕΛ επισημαίνει ότι οι ιδιαίτερα περιορισμένοι πόροι που διαθέτουν οι βιβλιοθήκες για την αγορά νέων βιβλίων δημιουργούν σημαντικό έλλειμμα ως προς την παρουσία των πλέον πρόσφατων τίτλων στις συλλογές τους.
Η άνοδος των δανεισμών και ο ρόλος των βιβλιοθηκών
Η αύξηση των δανεισμών για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά αποτελεί ένα ακόμη στοιχείο που καταγράφεται στα δεδομένα του ΟΣΔΕΛ. Οι βιβλιοθήκες εξακολουθούν να αποτελούν βασικούς χώρους πρόσβασης στο βιβλίο, προσφέροντας στους πολίτες τη δυνατότητα να διαβάζουν χωρίς το κόστος αγοράς ενός βιβλίου.
Τα στοιχεία του 2025 αποτυπώνουν παράλληλα τις διαφορετικές αναγνωστικές ανάγκες των πολιτών, από τη λογοτεχνία ενηλίκων έως τα παιδικά βιβλία και τα επιστημονικά συγγράμματα, ενώ αναδεικνύουν και τη διαχρονική παρουσία παλαιότερων έργων στις επιλογές των αναγνωστών.
Η συστηματική καταγραφή των δανεισμών, η ψηφιακή αναβάθμιση των βιβλιοθηκών και η ενίσχυση των συλλογών τους με νέους τίτλους αποτελούν, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει ο ΟΣΔΕΛ, σημαντικές παραμέτρους για την περαιτέρω ανάπτυξη του δημόσιου δανεισμού στη χώρα.